ĐẠI SỨ MỸ TẠI ISRAEL CÔNG KHAI “BẬT” TT TRUMP: TUYÊN BỐ “NẾU KHÔNG CÓ ISRAEL, SẼ KHÔNG CÓ NƯỚC MỸ”
Hãy cùng chúng tôi khám phá và chia sẻ !
ĐẠI SỨ MỸ TẠI ISRAEL CÔNG KHAI “BẬT” TT TRUMP: TUYÊN BỐ “NẾU KHÔNG CÓ ISRAEL, SẼ KHÔNG CÓ NƯỚC MỸ”
Chào mừng toàn thể quý vị và các bạn đến với video tiếp theo của ekip Tuyền Văn Hóa. Thưa quý vị, một phát ngôn đang làm dậy sóng nước Mỹ: Tại G7, Tổng thống Trump tuyên bố Israel sẽ chẳng là gì nếu thiếu Mỹ. Ngay sau đó, đại sứ Mỹ tại Israel lại gây sốc khi khẳng định "nếu không có Israel, sẽ không có nước Mỹ". Đây là bất đồng cá nhân, một cuộc đấu đá trong nội bộ Nhà Trắng hay dấu hiệu cho thấy mối quan hệ Mỹ - Israel đang bước vào giai đoạn đầy biến động?
Để hiểu vì sao phát ngôn của đại sứ Mỹ tại Israel Mike Huckabee lại gây bão đến vậy, trước tiên chúng ta cần nhìn vào lập trường mà Tổng thống Trump vừa thể hiện tại hội nghị G7. Trong cuộc gặp với quốc vương Qatar, ông Trump không ngần ngại khẳng định vai trò mang tính quyết định của mình đối với sự tồn tại của Israel. Ông tuyên bố thẳng thừng: "Nếu không có tôi, cũng sẽ không có Israel, bởi vì không có vị tổng thống nào khác sẵn lòng làm những gì tôi đã làm".
Xét trên thực tế, ông Trump có lý do để tự tin như vậy. Trong nhiệm kỳ của mình, ông đã dời đại sứ quán Mỹ đến Jerusalem, công nhận chủ quyền của Israel đối với cao nguyên Golan và thúc đẩy hiệp định Abraham - những bước đi được xem là mang tính lịch sử đối với nhà nước Do Thái. Chưa kể Mỹ còn duy trì khoản viện trợ quân sự thường niên lên tới khoảng 3,8 tỷ đô la (tương đương gần 100.000 tỷ đồng) mỗi năm. Dưới lăng kính của ông, Israel tồn tại và duy trì ưu thế chiến lược phần lớn nhờ chiếc ô bảo trợ quân sự, tài chính và ngoại giao khổng lồ từ Washington. Nói cách khác, ông tin rằng Israel đang mang một món nợ sinh mạng đối với nước Mỹ.
Tuy nhiên, điều đáng chú ý là phát biểu đầy tự tin này lại xuất hiện đúng vào thời điểm quan hệ giữa ông Trump và Thủ tướng Benjamin Netanyahu được cho là đang rơi vào giai đoạn lạnh giá nhất trong nhiều năm. Nhà lãnh đạo Mỹ ngày càng thể hiện sự sốt ruột với các hành động quân sự của Israel, đặc biệt khi chúng có nguy cơ phá hỏng các ưu tiên chiến lược mà ông đang theo đuổi tại Trung Đông. Theo Jerusalem Post, ông Trump đã nổi giận sau khi Israel tiến hành các cuộc không kích vào Beirut chỉ khoảng 1 giờ trước thời điểm một thỏa thuận hòa bình với Iran dự kiến được hoàn tất. Trong cuộc điện thoại được mô tả là đầy những lời lẽ chua chát, ông Trump đã chỉ trích ông Netanyahu là "quá quắt" và yêu cầu nhà lãnh đạo Israel phải có trách nhiệm hơn đối với Lebanon. Thậm chí ông còn buông ra một câu nói gây sốc: "Mọi người đều ghét ông bây giờ, mọi người đều ghét Israel vì điều này".
Sở dĩ phản ứng của ông Trump gay gắt như vậy là bởi vào thời điểm đó, ông đang theo đuổi một mục tiêu lớn hơn nhiều: một "siêu thỏa thuận" với Iran nhằm giảm căng thẳng khu vực, mở lại tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz và kéo giá dầu thế giới đi xuống. Từ góc nhìn của Nhà Trắng, bất kỳ hành động quân sự nào có nguy cơ làm bùng phát xung đột khu vực đều có thể phá hỏng toàn bộ tính toán đó.
Và chính trong bối cảnh ông Trump đang công khai gây sức ép lên Israel như vậy, tại một hội nghị ở Judea và Samaria (khu vực Bờ Tây đang tranh chấp), đại sứ Mỹ tại Israel Mike Huckabee nhấn mạnh rằng: "Nếu không có Israel, sẽ không có nước Mỹ". Ông Huckabee tuyên bố: "Đây là di sản của các bạn không nghi ngờ gì nữa, nhưng đó cũng là di sản của Hoa Kỳ. Không có Israel, không có nền tảng Do Thái, sẽ không có nước Mỹ". Phát ngôn này xuất hiện chỉ ít lâu sau khi ông Trump tại G7 nhấn mạnh rằng nếu không có sự hậu thuẫn của Washington thì Israel khó có thể tồn tại như ngày nay.
Những người ủng hộ ông Huckabee cho rằng đây đơn thuần là một cách diễn giải mang tính thần học, phản ánh niềm tin phổ biến trong cộng đồng Tin lành bảo thủ rằng các giá trị Do Thái - Cơ Đốc giáo chính là nền tảng hình thành nước Mỹ. Tuy nhiên với nhiều người khác, đây không chỉ là một phát biểu tôn giáo đơn thuần mà còn là một tuyên bố mang hàm ý chính trị sâu sắc, đặc biệt trong bối cảnh Mỹ vẫn duy trì khoản viện trợ thường niên khoảng 3,8 tỷ đô la cho Israel. Đáng chú ý hơn cả, ông Huckabee còn đi xa hơn khi khẳng định rằng người Mỹ mang ơn sự tồn tại của chính mình đối với những gì đã diễn ra trên vùng đất Israel từ hàng nghìn năm trước.
Đối với một đại sứ đương nhiệm, đây là một phát ngôn cực kỳ nhạy cảm bởi nó đảo ngược hoàn toàn thứ bậc quyền lực mà ông Trump đang cố gắng khẳng định. Nếu ông Trump nhìn mối quan hệ Mỹ - Israel qua lăng kính lợi ích quốc gia, sức mạnh quân sự và những toan tính địa chính trị hiện tại thì ông Huckabee lại nhìn nó qua lăng kính lịch sử, đức tin và những giá trị tôn giáo vượt lên trên mọi phép tính thực dụng. Nói cách khác, trong khi ông Trump đang gửi đi thông điệp rằng Israel cần nước Mỹ thì ông Huckabee lại khẳng định rằng nước Mỹ mang ơn Israel, và chính sự đối lập đó đã biến câu chuyện này từ một cuộc tranh cãi ngôn từ thành dấu hiệu của một cuộc xung đột tư tưởng đang âm thầm diễn ra bên trong chính quyền Mỹ.
Vậy điều gì khiến ông Mike Huckabee sẵn sàng đưa ra một tuyên bố dường như đi ngược hoàn toàn với thông điệp mà Tổng thống Trump đang phát đi? Câu trả lời nằm ở chính con người và hệ tư tưởng của vị đại sứ này. Ông Mike Huckabee không phải là một nhà ngoại giao chuyên nghiệp trưởng thành từ Bộ Ngoại giao Mỹ. Trước khi bước vào chính trường, ông là một mục sư Baptist và là một trong những gương mặt tiêu biểu của phong trào Phục quốc Do Thái Cơ Đốc giáo (Christian Zionism) tại Mỹ. Đối với ông Huckabee, Israel không đơn thuần là một quốc gia đồng minh, đó là trung tâm của một niềm tin tôn giáo và một sứ mệnh mang tính thiêng liêng.
Thứ nhất là niềm tin về quyền lịch sử và Kinh Thánh của Israel. Ông Huckabee từ lâu đã bày tỏ quan điểm rằng người Do Thái có quyền đối với toàn bộ vùng đất được mô tả trong Kinh Thánh trải dài từ sông Nile đến sông Euphrates. Thứ hai là mối liên kết tâm linh giữa Israel và nước Mỹ. Theo cách nhìn của ông, những giá trị nền tảng làm nên nước Mỹ hiện đại đều bắt nguồn từ truyền thống Do Thái - Cơ Đốc giáo hình thành trên vùng đất Israel cổ đại. Và cuối cùng là niềm tin về các lời tiên tri tôn giáo. Nhiều người trong phong trào mà ông Huckabee đại diện cho rằng việc Mỹ hỗ trợ Israel vô điều kiện không chỉ là một lựa chọn chính trị mà còn là cách để hoàn thành các lời tiên tri về sự trở lại của Chúa trong tương lai.
Điều này cũng làm lộ ra một sự chia rẽ tư tưởng vốn âm ỉ từ lâu bên trong phong trào chính trị ủng hộ ông Trump. Một bên là phe thực dụng, tiêu biểu là Tổng thống Trump và Phó Tổng thống JD Vance. Họ muốn chấm dứt các cuộc xung đột kéo dài, tập trung vào kinh tế trong nước và buộc các đồng minh phải chia sẻ gánh nặng nhiều hơn. Trong cách tiếp cận này, mối quan hệ Mỹ - Israel là một quan hệ lợi ích: Mỹ hỗ trợ và đổi lại Israel phải phối hợp với các mục tiêu chiến lược của Washington. Ở phía đối diện là phe tư tưởng với những nhân vật như Mike Huckabee hay Thượng nghị sĩ Lindsey Graham. Họ xem Israel là một ưu tiên gần như tuyệt đối trong chính sách đối ngoại của Mỹ. Với nhóm này, việc bảo vệ Israel không chỉ là lợi ích quốc gia mà còn là nghĩa vụ đạo đức và tôn giáo.
Thậm chí Huckabee từng đưa ra những phát biểu cứng rắn đến mức gây tranh cãi, trong đó có việc gợi ý Mỹ nên sử dụng mọi biện pháp cần thiết để ngăn chặn Iran nếu an ninh của Israel bị đe dọa. Không khó hiểu khi những tuyên bố như vậy đã khiến nhiều đồng minh Ả Rập của Washington nổi giận. Trước đó 14 quốc gia Ả Rập và Hồi giáo từng đồng loạt lên án các phát biểu của ông Huckabee liên quan đến chủ quyền lãnh thổ của Israel, cho rằng đó là những quan điểm cực đoan và đi ngược lại luật pháp quốc tế.
Vì vậy, một câu hỏi đang được đặt ra là liệu ông Trump có tiếp tục giữ Huckabee ở vị trí đại sứ hay không? Trong nhiều chính quyền khác, một quan chức ngoại giao công khai phát đi thông điệp trái ngược với định hướng của tổng thống có thể đã phải ra đi từ lâu. Nhưng với Donald Trump, mọi thứ hiếm khi diễn ra theo cách thông thường. Thậm chí một số nhà quan sát cho rằng đây có thể là chiến thuật "good cop, bad cop" (người đấm người xoa). Trong khi ông Trump đóng vai người gây sức ép buộc Israel phải cân nhắc lợi ích của Mỹ thì ông Huckabee lại đóng vai người trấn an, giúp duy trì niềm tin của giới cơ đốc giáo bảo thủ và những nhóm vận động hành lang thân Israel tại Washington.
Nếu đúng là như vậy, đây là một chiến lược đầy tính toán. Tuy nhiên nó cũng mang theo cái giá không nhỏ: sự hoài nghi từ các đối tác Ả Rập và tình trạng thông điệp đối ngoại của Mỹ ngày càng trở nên khó đoán. Nhìn tổng thể, cuộc đối đầu ngôn từ giữa Trump và Huckabee không đơn thuần là một màn tranh cãi cá nhân. Nó phản ánh cuộc giằng co giữa hai trường phái đang cùng tồn tại trong chính trường Mỹ. Sự bất đồng này chắc chắn đang được theo dõi rất kỹ tại Tel Aviv bởi nó cho thấy sự ủng hộ của ông Trump đối với Israel có thể không còn là một tấm séc trắng vô điều kiện như nhiều người từng nghĩ.
Vậy cuối cùng, nước Mỹ mang ơn Israel hay Israel đang tồn tại nhờ sức mạnh của nước Mỹ? Có lẽ câu trả lời sẽ không được quyết định bởi những bài phát biểu hay những cuộc khẩu chiến trên truyền thông, mà bởi những gì diễn ra trên chiến trường Trung Đông và trên bàn đàm phán hạt nhân Iran trong những ngày sắp tới. Hãy để lại ý kiến của quý vị dưới phần bình luận. Còn bây giờ, xin chào và hẹn gặp lại quý vị trong những lát cắt địa chính trị nóng hổi tiếp theo.
Nguồn video: Tuyền Văn Hóa
