PATRIOT MỸ LẠI “BÁO” UKRAINE: CHẶN HỤT TÊN LỬA NGA, LAO NGƯỢC XUỐNG KIEV GÂY HỎA HOẠN “KHỦNG KHIẾP”
Một đoạn video đang gây xôn xao mạng xã hội: Kiev rực lửa trong đêm, tên lửa Zircon của Nga xé toạc bầu trời, hệ thống Patriot lập tức khai hỏa đánh c
Một đoạn video đang gây xôn xao mạng xã hội: Kiev rực lửa trong đêm, tên lửa Zircon của Nga xé toạc bầu trời. Hệ thống Patriot lập tức khai hỏa đánh chặn nhưng rồi điều khó tin xảy ra. Hệ thống Patriot bất ngờ mất kiểm soát, lao ngược xuống thành phố và phát nổ dữ dội. Điều gì đã xảy ra với hệ thống phòng không được mệnh danh là "bất khả chiến bại"?
Theo Reuters, rạng sáng ngày 15 tháng 6, Nga đã mở một đợt tấn công quy mô lớn nhằm vào thủ đô Ukraina bằng tên lửa đạn đạo. Trong đó, một quả đạn được cho là đã đánh trúng nhà thờ chính tòa Dormition thuộc quần thể tu viện Kiev Pechersk Lavra - một trong những địa điểm tôn giáo và văn hóa quan trọng nhất của đất nước này. Các báo cáo sơ bộ cho thấy Nga đã phóng hơn 50 tên lửa, bao gồm cả các tên lửa siêu vượt âm Zircon, cùng gần 500 máy bay không người lái trong đợt không kích được đánh giá là dữ dội nhất trong nhiều tháng qua.
Các phóng viên tại hiện trường cho biết những tiếng nổ đầu tiên vang lên ở Kiev vào khoảng 1 giờ sáng theo giờ địa phương. Chỉ khoảng 30 phút sau, một đợt tấn công mới tiếp tục ập đến khi cảnh báo tên lửa được phát đi trên toàn thành phố. Nhiều tiếng nổ lớn được ghi nhận gần quận Pechersk, nơi tọa lạc quần thể tu viện Kiev Pechersk Lavra nổi tiếng. Về phía Ukraina, quân đội nước này xác nhận hàng chục máy bay không người lái của Nga đã áp sát Kiev trong khi các đơn vị phòng không hoạt động hết công suất. Cùng lúc đó, cảnh báo tấn công bằng tên lửa đạn đạo được ban bố trên phần lớn lãnh thổ Ukraina, đặc biệt tại các khu vực miền Trung và miền Đông.
Đáng chú ý, trong đêm ngày 15 tháng 6, ít nhất hai tên lửa siêu thanh Zircon được cho là đã xuyên thủng mạng lưới phòng không dày đặc bảo vệ thủ đô Kiev. Hình ảnh từ các phóng viên quốc tế cho thấy những vệt sáng lân quang xé toạc màn đêm trước khi hàng loạt tiếng nổ dữ dội làm rung chuyển các khu dân cư. Chính trong bối cảnh cuộc tập kích quy mô lớn này diễn ra, đoạn video đang gây tranh cãi trên mạng xã hội đã xuất hiện. Hình ảnh ghi lại cho thấy một quả tên lửa đánh chặn Patriot dường như văng khỏi quỹ đạo khi đang cố bám đuổi một mục tiêu siêu thanh. Thay vì lao tới mục tiêu, quả đạn bất ngờ đổi hướng và rơi trở lại khu vực thành phố.
Đoạn video thực tế cho thấy tên lửa Patriot đã gặp sự cố rõ ràng sau khi bỏ lỡ mục tiêu, làm dấy lên hàng loạt câu hỏi về những gì thực sự đã xảy ra với hệ thống phòng không vốn được xem là một trong những lá chắn hiện đại nhất thế giới. Vậy điều gì có thể khiến một hệ thống phòng không hiện đại như Patriot gặp sự cố ngay giữa lúc đánh chặn? Nguyên nhân đầu tiên mà nhiều chuyên gia nhắc tới chính là sự xuất hiện của các tên lửa hành trình siêu thanh Zircon. Các báo cáo cho thấy có từ hai đến ba quả Zircon đã được sử dụng trong đợt tập kích nhằm vào Kiev đêm ngày 15 tháng 6.
Khác với các tên lửa đạn đạo thông thường có quỹ đạo tương đối dễ dự đoán, Zircon bay với tốc độ cực cao và có khả năng cơ động trong quá trình tiếp cận mục tiêu, khiến thời gian phản ứng của các hệ thống radar và đánh chặn bị rút ngắn xuống chỉ còn vài giây. Trong điều kiện đó, Patriot buộc phải xử lý những mục tiêu di chuyển với tốc độ không tưởng. Khi cố gắng bám đuổi một vật thể siêu thanh đang liên tục thay đổi hướng bay, hệ thống điều khiển có thể bị đẩy tới giới hạn năng lực xử lý, làm tăng nguy cơ tên lửa đánh chặn bị mất khóa mục tiêu và chệch khỏi quỹ đạo ban đầu. Đây cũng là một trong những giả thuyết được đặt ra sau đoạn video đang lan truyền trên mạng xã hội.
Trong một số trường hợp, nếu tên lửa đánh chặn không thể tìm thấy mục tiêu sau khi được phóng đi, cơ chế tự hủy sẽ được kích hoạt để tránh rủi ro. Tuy nhiên, nếu hệ thống này gặp trục trặc hoặc tên lửa mất quá nhiều động năng trong các pha cơ động gắt nhằm truy đuổi mục tiêu siêu thanh, nó hoàn toàn có thể rơi trở lại mặt đất như một khối kim loại khổng lồ, gây thiệt hại cho chính khu vực mà nó được giao nhiệm vụ bảo vệ. Tuy nhiên, Zircon có thể chưa phải là yếu tố duy nhất. Cần nhớ rằng trong đêm qua Nga không chỉ phóng 2-3 tên lửa siêu thanh mà còn tung vào chiến trường hơn 50 tên lửa các loại cùng gần 500 máy bay không người lái.
Dưới góc nhìn quân sự, đây là một chiến thuật bão hòa điển hình nhằm gây quá tải cho hệ thống phòng không đối phương. Khi hàng trăm mục tiêu cùng lúc tiếp cận từ nhiều hướng khác nhau, Patriot và các tổ hợp phòng không khác buộc phải liên tục phân bổ radar, đạn đánh chặn và năng lực xử lý cho từng mục tiêu. Sự cố quả Patriot rơi xuống thành phố, nếu được xác nhận, cũng cho thấy lưới phòng không Kiev có thể đã bị đẩy tới trạng thái hoạt động cực hạn. Trong điều kiện các bệ phóng phải khai hỏa liên tục, kho đạn bị tiêu hao nhanh và hệ thống phải xử lý lượng dữ liệu khổng lồ trong thời gian ngắn, nguy cơ phát sinh lỗi kỹ thuật hoặc lỗi điều khiển cũng tăng lên đáng kể.
Trong những giờ phút hỗn loạn nhất của cuộc không kích, ông Metropolitan Epiphanius, người đứng đầu Giáo hội Chính thống giáo Ukraina, đã đăng tải thông điệp khẩn cấp trên mạng xã hội X. Phần mái của một trong những thánh địa linh thiêng nhất của thế giới Kitô giáo - nhà thờ chính tòa Dormition tại Kiev Pechersk Lavra - đang bốc cháy. Ông đồng thời kêu gọi các tín đồ cầu nguyện để công trình lịch sử này được bảo vệ khỏi nguy cơ bị phá hủy. Theo giới chức địa phương, đám cháy bùng phát trên phần mái của nhà thờ cổ kính được xây dựng từ thế kỷ 11. Mức độ thiệt hại vẫn chưa thể đánh giá đầy đủ, nhưng những hình ảnh từ hiện trường cho thấy khung cảnh hết sức ám ảnh: ngọn lửa bao trùm khoảng 800 mét vuông diện tích mái trong khi cột khói đen khổng lồ bốc lên giữa trung tâm quận Pechersk, nơi được xem là trái tim văn hóa và tôn giáo của Kiev.
Điều khiến vụ việc càng gây tranh cãi là tuyên bố từ phía chính quyền quân sự Kiev. Đại diện chính quyền quân sự thành phố khẳng định đây là một vụ trúng đạn trực tiếp. Nếu nhận định này là chính xác thì đây không chỉ đơn thuần là một tổn thất vật chất mà còn là đòn giáng mạnh vào một biểu tượng lịch sử và tinh thần của Ukraina. Nỗi đau càng trở nên sâu sắc hơn khi nhiều nhà quan sát nhắc lại rằng kể từ sau Thế chiến thứ hai, đây mới là lần thứ hai địa danh linh thiêng này hứng chịu những thiệt hại nghiêm trọng do hỏa lực quân sự gây ra. Không giấu được sự phẫn nộ, giám mục Epiphanius đã gọi vụ việc là tội ác chống lại nhân loại, chống lại lịch sử và Kitô giáo.
Tuy nhiên, thiệt hại không chỉ dừng lại ở các công trình văn hóa và tôn giáo. Theo giới chức Ukraina, tại Kiev ít nhất 4 người thiệt mạng và 23 người bị thương, trong đó có trẻ em và một phụ nữ mang thai. Hệ thống truyền tải điện của thủ đô cũng bị hư hại nặng nề. Thị trưởng Vitali Klitschko cho biết khoảng 140.000 khách hàng sử dụng điện đã bị ảnh hưởng trong khi hơn 50 địa điểm trên khắp thành phố ghi nhận thiệt hại, từ các khu chung cư cao tầng cho tới những khu chợ dân sinh. Không chỉ Kiev, nhiều địa phương khác của Ukraina cũng trở thành mục tiêu trong đợt tập kích quy mô lớn này. Điều đó cho thấy đây không phải một cuộc tấn công mang tính cục bộ mà là một phần trong chiến dịch gây sức ép trên diện rộng nhằm vào cả hạ tầng, tinh thần và khả năng phòng thủ của Ukraina.
Ở góc độ chính trị và chiến lược, thời điểm diễn ra cuộc tập kích cũng khiến nhiều người đặt câu hỏi. Chỉ vài giờ trước đó, Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết ông đã điện đàm với Tổng thống Donald Trump để thảo luận về các nỗ lực chấm dứt cuộc chiến đã kéo dài hơn 4 năm. Bản thân ông Trump cũng xác nhận đã trao đổi với Tổng thống Vladimir Putin và bày tỏ mong muốn thúc đẩy các giải pháp hòa bình. Thế nhưng, những gì diễn ra trên chiến trường lại cho thấy khoảng cách rất lớn giữa các cuộc điện đàm ngoại giao và thực tế bom đạn. Từ góc nhìn của Kiev, Nga dường như vẫn đang theo đuổi chiến lược "vừa đánh vừa đàm", trong đó ưu tiên hàng đầu là tạo ra lợi thế quân sự áp đảo trước khi bước vào bất kỳ tiến trình thương lượng nào.
Việc các địa điểm mang giá trị biểu tượng như Lavra hay trước đó là bảo tàng nghệ thuật Kharkiv trở thành mục tiêu đã được nhiều quan chức Ukraina xem là nỗ lực nhằm làm suy yếu bản sắc dân tộc và ý chí kháng cự của đất nước. Phản ứng trước vụ việc, Ngoại trưởng Ukraina Andrii Sybiha đã gọi ông Putin là kẻ man rợ của thế kỷ 21 và yêu cầu UNESCO cùng cộng đồng quốc tế có hành động cụ thể thay vì chỉ đưa ra những tuyên bố mang tính biểu tượng. Đại sứ Liên minh Châu Âu tại Ukraina cũng đưa ra nhận định cứng rắn: "Người Nga không dừng lại trước bất cứ điều gì".
Trong khi đó, tác động của cuộc tập kích đã vượt ra ngoài biên giới Ukraina. Ba Lan, quốc gia láng giềng và cũng là thành viên NATO, đã phải đặt quân đội trong tình trạng báo động cao và điều động tiêm kích khi các tên lửa Nga hoạt động gần khu vực biên giới. Về phần mình, Moscow tuyên bố các đợt tấn công là hành động đáp trả những cuộc tập kích của Ukraina nhằm vào cơ sở công nghiệp và các mục tiêu quân sự trên lãnh thổ Nga.
Nhìn tổng thể, những gì diễn ra trong đêm ngày 15 tháng 6 không chỉ phản ánh mức độ khốc liệt ngày càng gia tăng của cuộc chiến Nga - Ukraina mà còn cho thấy sự thay đổi đáng kể trong cán cân giữa công nghệ tấn công và công nghệ phòng thủ. Về quân sự, những khó khăn mà Patriot gặp phải trước các mục tiêu siêu thanh đang buộc phương Tây phải xem xét lại nhiều giả định về hiệu quả của các hệ thống phòng không hiện đại và chiến lược hỗ trợ dành cho Ukraina. Về tinh thần, việc một biểu tượng như Kiev Pechersk Lavra bị hư hại có thể không làm suy yếu ý chí của người dân Ukraina như kỳ vọng của đối phương, mà ngược lại còn làm gia tăng sự đoàn kết và quyết tâm kháng cự. Liệu những di sản ngàn năm có thể được phục hồi? Liệu đây chỉ là một biến cố đơn lẻ hay là dấu hiệu báo trước cho một vòng xoáy leo thang mới? Hãy để lại ý kiến của quý vị dưới phần bình luận.
