ÔNG TRUMP DỌA KHÔNG CHO IRAN VỀ NƯỚC, NHÀ MÁY LNG LỚN NHẤT THẾ GIỚI CỦA QATAR LIỀN BẤT NGỜ NỔ TUNG?
ÔNG TRUMP DỌA KHÔNG CHO IRAN VỀ NƯỚC, NHÀ MÁY LNG LỚN NHẤT THẾ GIỚI CỦA QATAR LIỀN BẤT NGỜ NỔ TUNG?
Cục diện Trung Đông vừa bị đẩy vào một vòng xoáy cân não mới khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra tối hậu thư đe dọa thâu tóm quyền kiểm soát eo biển Hormuz và tái khởi động chiến dịch không kích nếu Iran từ chối ký kết thỏa thuận.
Phản ứng trước áp lực này, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf lập tức ra tuyên bố đanh thép rằng các biện pháp răn đe của Washington hoàn toàn vô tác dụng và lực lượng vũ trang Tehran đã sẵn sàng đáp trả. Trên thực tế, những thông tin mới nhất từ nhóm phóng viên tháp tùng Phó Tổng thống Mỹ cũng như các nguồn tin từ hãng thông tấn WANA đã khắc họa một bức tranh đàm phán đầy kịch tính, nơi mà ngôn từ đanh thép bên ngoài và nỗ lực ngoại giao hậu trường đang tồn tại song song như hai mặt đối lập của một đồng xu.
Mọi chuyện bắt đầu trở nên căng thẳng khi Tổng thống Donald Trump đưa ra những cảnh báo mạnh mẽ về khả năng Mỹ thực hiện các biện pháp quyết liệt nhằm thâu tóm kiểm soát eo biển Hormuz. Trong cuộc gọi với Fox News, ông Trump đe dọa sẽ tiếp quản eo biển Hormuz nếu không đạt được thỏa thuận với Iran. Ông cảnh báo các quan chức Iran: "Nếu các ông đóng cửa eo biển này, các ông sẽ đánh mất cả đất nước mình. Thậm chí các ông sẽ không thể trở về nước mình được nữa." CNN đã liên hệ Nhà Trắng để làm rõ chính xác ý nghĩa của tuyên bố này.
Tổng thống Mỹ cũng viết trên Truth Social ngày 21 tháng 6: "Iran phải buộc các lực lượng ủy nhiệm của họ tại Liban ngừng gây rối ngay lập tức. Nếu không, chúng tôi sẽ tấn công Iran với quy mô lớn hơn nhiều so với tuần trước." Tuy nhiên, phản ứng từ Tehran cũng không hề tỏ ra lép vế. Ngày 21 tháng 6, trưởng đoàn đàm phán cũng là Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf đã đưa ra những tuyên bố đáp trả đanh thép trước truyền thông.
Ông Ghalibaf khẳng định rõ ràng rằng các biện pháp gây sức ép từ phía Washington hoàn toàn không có tác dụng. Trong một phát biểu được giới quan sát đánh giá là đầy tự tin, ông Ghalibaf cho rằng nếu những lời đe dọa của Mỹ thực sự có hiệu quả, họ đã không ở trong hoàn cảnh hiện tại: "Chúng tôi không coi các lời đe dọa của người Mỹ là vấn đề lớn." Chủ tịch Quốc hội Iran còn nhấn mạnh thêm sự chuẩn bị của nước này: "Chính quyền Washington cần thận trọng hơn trong các phát biểu công khai bởi lực lượng vũ trang Iran đã sẵn sàng đáp trả trong mọi tình huống. Họ có thể tiếp tục nói, nhưng chúng tôi sẽ hành động."
Sự đối đầu bằng ngôn từ này tạo ra một áp lực khổng lồ lên bàn đàm phán tại Thụy Sĩ, nơi mà theo logic thông thường, các cuộc thảo luận đáng lẽ phải đổ vỡ ngay lập tức sau những tuyên bố gay gắt như vậy. Giữa bối cảnh đàm phán Mỹ - Iran rơi vào thế nghẹt thở sau lời đe dọa từ ông Trump, tổ hợp Barzan thuộc khu công nghiệp Ras Laffan của Qatar - nhà máy sản xuất LNG lớn nhất thế giới và là đồng minh chiến lược của Mỹ - bất ngờ hứng chịu một vụ nổ kinh hoàng khiến 54 người bị thương và 18 người mất tích.
Trùng hợp thay, vụ nổ xảy ra ngay khi phái đoàn Iran vừa có động thái căng thẳng rời bàn đàm phán, tạo nên một sự trùng hợp kỳ lạ. Một số giới quan sát phải đặt câu hỏi: Liệu đây có phải là đòn nắn gân vô hình nhằm bẻ gãy tối hậu thư của Washington? Dù đây thực sự là một đòn dằn mặt vô hình từ Tehran hay chỉ là một sự trùng hợp ngẫu nhiên, thì cục diện trên bàn đàm phán cũng đã hoàn toàn đảo chiều sau tiếng nổ ấy.
Theo báo cáo từ White House Press Pool, phái đoàn Iran vẫn hiện diện tại địa điểm đàm phán. Một quan chức cấp cao của Mỹ tham gia trực tiếp vào các phiên làm việc cho biết phái đoàn Mỹ dự kiến sẽ tiếp tục làm việc xuyên đêm để duy trì tiến trình thảo luận. Các cuộc đối thoại bất chấp những sóng gió trên truyền thông vẫn đang được duy trì một cách liên tục. Chi tiết này được phía Mỹ xác nhận thông qua lời của một nhà ngoại giao cấp cao.
Người này cho biết các cuộc thảo luận hiện nay không chỉ dừng lại ở những vấn đề chung chung mà đã đi sâu vào những chi tiết kỹ thuật phức tạp. Một trong những trọng tâm hàng đầu được đưa ra là việc làm rõ các thông điệp gây nhiễu từ phía Iran liên quan đến tình hình eo biển Hormuz, đồng thời thiết lập các cơ chế giảm xung đột (de-escalation mechanism) để đảm bảo tuyến đường huyết mạch này luôn được duy trì trạng thái hoạt động hoàn toàn thông suốt. Đây là vấn đề có ý nghĩa sống còn đối với an ninh năng lượng toàn cầu và vị thế địa chính trị của khu vực Trung Đông.
Bên cạnh eo biển Hormuz, bàn đàm phán tại Thụy Sĩ cũng chứng kiến những nỗ lực cụ thể liên quan đến điểm nóng khác: miền Nam Liban. Vẫn theo nguồn tin ngoại giao từ phía Mỹ, các bên đã dành thời gian làm việc để xây dựng các cơ chế thực thi và giám sát việc thực hiện lệnh ngừng bắn tại khu vực này. Đây là một minh chứng cho thấy dù khẩu chiến vẫn diễn ra nhưng cả hai phía đều hiểu rằng nếu để tình hình tại Liban vượt khỏi tầm kiểm soát, hậu quả sẽ là khó lường đối với lợi ích của tất cả các bên liên quan.
Theo thông tin từ WANA, bất chấp tuyên bố của Tổng thống Trump tạo ra những gián đoạn nhất định trong bầu không khí đàm phán, tiến trình này vẫn chưa hề đổ vỡ. Một nguồn tin từ Thụy Sĩ khẳng định rằng phái đoàn Iran đã dành hơn 12 giờ đồng hồ liên tục để tham gia các cuộc họp song phương, ba bên và đa phương. Việc duy trì nhịp độ làm việc cường độ cao như vậy cho thấy cả Washington và Tehran đều đang chịu những áp lực nhất định nhưng cũng đều có động lực để giữ cho cánh cửa ngoại giao không bị đóng sập lại.
Một điểm thú vị trong báo cáo của WANA là sự thay đổi trong bản chất của các vòng đàm phán này. Mục tiêu hiện tại không còn tập trung vào việc đạt được một thỏa thuận khung cơ bản hay những cam kết mang tính biểu tượng. Thay vào đó, trọng tâm đã dịch chuyển sang các vấn đề thực dụng hơn: cơ chế thực thi, lộ trình triển khai các cam kết trên thực tế và quan trọng nhất là việc xử lý các vấn đề phát sinh từ những vi phạm nghĩa vụ trước đây.
Việc thảo luận về cơ chế thực thi cho thấy một thực tế rằng lòng tin giữa hai phía gần như là con số không, và thay vì tin vào lời nói, các bên đang cố gắng xây dựng những quy tắc cứng rắn để ràng buộc lẫn nhau. Đây là một bước đi thận trọng nhưng cần thiết để kiểm soát rủi ro trong bối cảnh mối quan hệ Mỹ - Iran vốn đã tồn tại quá nhiều bất đồng lịch sử. Các chuyên gia phân tích cho rằng việc duy trì đối thoại hậu trường giữa lúc căng thẳng leo thang đỉnh điểm cho thấy cả Mỹ và Iran đều không muốn từ bỏ cơ hội tìm kiếm một giải pháp ngoại giao, dù biết rằng con đường phía trước vẫn còn đầy chông gai và khoảng cách về quan điểm vẫn còn quá lớn.
Nhìn rộng ra, cục diện này cho thấy một nghịch lý đầy thú vị trong ngoại giao quốc tế: khi các nhà lãnh đạo ở cấp cao nhất gầm thét với nhau bằng những đòn đe dọa trực diện thì ở cấp độ thực thi, các nhà ngoại giao lại đang nỗ lực hết mình để vá những lỗ hổng, cố gắng duy trì một trật tự mong manh. Đối với phía Mỹ, việc vừa đe dọa quân sự vừa duy trì đàm phán là một chiến thuật áp lực tối đa (maximum pressure), hy vọng rằng áp lực từ những lời đe dọa sẽ khiến đối phương nhượng bộ trên bàn đàm phán.
Ngược lại phía Iran, việc cứng rắn trong phát ngôn nhưng vẫn ngồi lại đàm phán cho thấy họ đang cố gắng bảo vệ vị thế quốc gia, đồng thời thăm dò giới hạn cuối cùng của phía Mỹ. Tuy nhiên, cần phải nhìn nhận rằng tương lai của tiến trình này vẫn hết sức mập mờ. Hiện tại các bên vẫn chưa công bố một lịch trình cụ thể nào cho các vòng làm việc tiếp theo. Điều này phản ánh sự bấp bênh của các cuộc đàm phán. Chỉ cần một diễn biến bất ngờ trên thực địa hoặc một tuyên bố mạnh mẽ hơn từ bất kỳ bên nào cũng có thể làm chệch hướng toàn bộ nỗ lực ngoại giao đang được xây dựng một cách khó khăn tại Thụy Sĩ.
Dư luận đang đặt ra câu hỏi: Liệu việc đàm phán xuyên đêm này là một tín hiệu lạc quan về một giải pháp bền vững hay chỉ là một sự trì hoãn cần thiết trước khi những kịch bản xấu hơn xảy ra? Thực tế cho thấy, trong các hồ sơ chính trị quốc tế phức tạp như thế này, mọi nhận định đều mang tính thời điểm. Sự im lặng của các bên sau các phiên làm việc hay việc các phái đoàn vẫn kiên trì trụ lại tại địa điểm đàm phán ít nhất cũng cho thấy một điểm sáng nhỏ.
Cả Washington và Tehran đều hiểu rằng xung đột trực diện không phải là phương án tối ưu, và ngoại giao, dù khó khăn đến mấy, vẫn là con đường ít tốn kém nhất so với những thiệt hại mà một cuộc chiến tranh tổng lực có thể gây ra. Khi màn đêm tại Thụy Sĩ buông xuống, ánh đèn trong các phòng họp vẫn sáng. Những bản dự thảo về cơ chế kiểm soát eo biển Hormuz và lệnh ngừng bắn ở Liban vẫn đang được các nhà ngoại giao rà soát từng chữ một.
Đó là một thực tại trần trụi của chính trị quốc tế, nơi mà những lời đe dọa thâu tóm hay đáp trả vang lên trên các mặt báo, nhưng trên bàn đàm phán người ta vẫn đang cố gắng tìm kiếm từng centimet không gian nhượng bộ nhằm tránh một kịch bản tồi tệ nhất. Cuộc đối đầu Mỹ - Iran đã đi qua nhiều chương đoạn, và vòng đàm phán này có lẽ chỉ là một chương mới đầy áp lực nhưng cũng chứa đựng sự kiên nhẫn đáng ngạc nhiên.
Cho đến khi có những thông báo chính thức về kết quả cụ thể, thế giới vẫn sẽ phải dõi theo từng biến động từ Thụy Sĩ, nơi mà các phái đoàn đang cố gắng nín thở để giữ cho sợi dây liên lạc mong manh này không bị đứt đoạn. Câu chuyện này đặt ra cho chúng ta một góc nhìn khác về sự kiên nhẫn trong ngoại giao. Liệu những nỗ lực đàm phán xuyên đêm có thực sự mang lại kết quả hay đó chỉ là sự kéo dài thời gian trước khi những bất đồng không thể dung hòa bùng nổ?
Bạn đánh giá thế nào về thái độ của hai bên trong tiến trình này? Hãy để lại bình luận phía dưới để cùng thảo luận về vấn đề này. Đừng quên nhấn thích, đăng ký kênh để không bỏ lỡ những thông tin về tình hình chính trị thế giới được cập nhật liên tục mỗi ngày.